
Một giọt nước có thể vuông, có thể tròn, tưới mát vạn vật. Con người cũng có thể tròn, có thể vuông, tròn vuông tương tế, thì sẽ sống rộng lượng và an yên.
Cách nói “vuông tròn” bắt nguồn từ đồng tiền xu cổ đại, bên ngoài là hình tròn, bên trong là lỗ vuông, trông chất phác, tự nhiên, nhưng lại ẩn chứa triết lý đời người.
1. Làm việc nên vuông
Vuông không phải là khăng khăng, cố chấp mà là chính trực, dứt khoát, là khuôn phép, là sự kỷ luật bản thân, vốn và cũng là nguyên tắc để làm người.
Nó giống như đạp phanh ở dưới chân, lúc đèn đỏ thì kịp thời dừng lại, lúc đèn xanh thì tiến về phía trước, không băn khoăn, do dự.
Từng có một thiếu niên chuyên chặn đường cướp của, phải lẩn trốn, mai danh ẩn tích ở bên ngoài suốt 4 năm trời. Thế nhưng vẫn bị bắt được. Lý do không phải là lẩn trốn không kỹ mà là bởi hành động nghĩa hiệp khiến cậu ta bị bại lộ.
Một buổi sáng mùa đông giá lạnh, cậu ta đã không ngần ngại nhảy xuống hồ nước buốt giá, lần lượt cứu sống hai em nhỏ đuối nước. Hành động trượng nghĩa đó khiến cậu ta bị bại lộ, nên mới bị bắt.
Phóng viên hỏi cậu ta nghĩ gì lúc đó, có nghĩ là sẽ bị bại lộ thân phận không? Hay nghĩ rằng đó là cơ hội lập công chuộc tội?
Cậu ta lắc đầu : Tôi chẳng nghĩ gì lúc đó, tôi chỉ muốn nhanh chóng cứu người thôi.
Dù cậu ta đã từng chặn đường, cướp của nhưng trong lòng vẫn có những độ ấm nhất định, vẫn có những nguyên tắc làm người và làm việc nhất định.
Con người trên thế gian này, không ai thập toàn thập mỹ, chỉ cần trong lòng có thước đo, hành sự có độ lượng, dù cho quá khứ là người xấu, cũng không thể nói rằng người xấu thì không được làm việc tốt. Việc tốt bạn nhận được và việc xấu thì bạn cũng phải trả giá.
Cuộc đời của ta sống, do ta quyết định, do ta lựa chọn, nhưng ta phải trả giá cho tất cả điều mình làm, bất kể là tốt hay xấu.
2. Làm người nên tròn
Tròn không phải là khôn khéo, giảo hoạt mà là chu đáo, khoan dung, linh động, là trí tuệ đời người.
Tô Thức (Tô Đông Pha) năm 63 tuổi, nghèo khó, khốn đốn, từng viết một bài thơ với ngụ ý như sau:
Đông Pha ốm bệnh một mình bơ vơ, râu trắng phất phơ đầy sương gió,
Sắc mặt đỏ hồng sau chầu rượu, con trẻ lại ngỡ như sắc da hồng hào.
Đông Pha đầu tiên tự nói mình đã già, rồi mượn lời con trẻ bông đùa, sắc mặt đỏ sau chầu rượu lại ngộ nhận là sắc da hồng hào. Dùng ý thơ trêu chọc để xua đi cảnh ảm đạm tuổi già.
Những người có trí tuệ, dù phải trải qua cuộc sống gian truân, vất vả nhưng nội tâm vẫn hướng về những thứ ấm áp.
Bên chiếc thuyền chìm vẫn có cả ngàn cánh buồm qua lại, phía trước cây bị bệnh vẫn có hàng vạn cây xanh tốt. Cuộc sống mặc dù khúc khuỷu, ngoặt nghèo nhưng lòng dạ vẫn trong sáng vô tư, cảm xúc vẫn dâng trào.
Nếm trải hết sự đời những vẫn giữ được “vuông tròn”, hiểu đời nhưng không sành đời.
Hiểu rõ thế tục nhưng không bị thế tục tiêm nhiễm.
Bước qua hết thảy khiếm khuyết của bản thân, nhưng vẫn giữ được sự trong sáng vô tư, đó mới là câu trả lời tốt nhất cho những năm tháng khốn khổ...