Đối với họ, việc bám trụ với nghề không chỉ đơn thuần là duy trì kế sinh nhai hằng ngày, mà lớn lao hơn thế, đó là sứ mệnh bảo tồn cả một dòng chảy tâm hồn của cha ông qua bao thế hệ. Nhìn lại chặng đường vừa qua, đằng sau hàng trăm tác phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo quy tụ tại Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2026 do Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tổ chức chính là một lực lượng sáng tạo ngày càng phong phú, mang theo khát vọng nối dài mạch nguồn di sản và bứt phá mạnh mẽ trong không gian phát triển của công nghiệp văn hóa.
Mỗi một tác phẩm thủ công mỹ nghệ góp mặt nơi đây không dừng lại ở những vật phẩm trưng bày tĩnh lặng, mà chứa đựng hàng trăm câu chuyện thấm đẫm mồ hôi, trí tuệ cùng sự tỉ mỉ, công phu tuyệt đối của người thợ. Từng đường nét chạm trổ tinh vi, từng thớ gỗ tự nhiên, sợi tơ óng ả, viên gạch nung đỏ hay mảnh xà cừ lấp lánh đều là kết quả của đôi bàn tay chai sần kết hợp với tình yêu nghề máu thịt, qua đó bộc lộ rõ nét chiều sâu văn hóa, tư duy thẩm mỹ và niềm kiêu hãnh của trí tuệ Việt Nam trong kỷ nguyên kinh tế sáng tạo.
Dòng chảy văn hóa từ ngàn đời qua các vùng miền
Nhìn nhận một cách tổng thể về hành trình phát triển của đất nước qua các dấu mốc lịch sử, từ Thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến, ngược dòng lên vùng cao Tuyên Quang đại ngàn, ghé qua miền Kinh Bắc văn hiến với Bắc Ninh, xuôi về vùng đất nhãn lồng Hưng Yên trầm tích, rồi rẽ về miền đất Chín Rồng cùng khắp các vùng miền trên cả nước, chúng ta càng cảm nhận sâu sắc rằng mạch nguồn truyền thống chưa bao giờ bị đứt gãy. Đó thực chất là dòng chảy văn hóa liên tục được bồi đắp bằng mồ hôi, trí tuệ và khát vọng vươn lên mãnh liệt của bao thế hệ người Việt, trở thành nguồn nguyên liệu vô tận cho các ngành công nghiệp văn hóa nước nhà.
Tại Thủ đô Hà Nội, không gian hội tụ tinh hoa với hơn một nghìn ba trăm làng nghề, nổi bật với bốn làng nghề tiêu biểu gồm khảm trai sơn mài Chuyên Mỹ, gốm sứ Bát Tràng, dệt lụa Vạn Phúc và sơn mỹ nghệ Sơn Đồng đã vinh dự gia nhập mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo toàn cầu, luôn gìn giữ những kỹ nghệ đỉnh cao. Dừng chân tại làng Chuôn Ngọ thuộc xã Chuyên Mỹ, nghề khảm trai gắn liền với tên tuổi nghệ nhân Nguyễn Xuân Dũng không chỉ là phương thức mưu sinh mà đã trở thành một phần máu thịt của ký ức và bản sắc gia đình. Chia sẻ về tâm huyết gìn giữ nghề tổ gắn với tư duy sáng tạo hiện đại, nghệ nhân Nguyễn Xuân Dũng tâm sự: "Mỗi mảnh xà cừ, mỗi đường cưa nét đục đều chứa đựng tâm can và sự gửi gắm của cha ông. Đời cha truyền con nối, chúng tôi không chỉ làm ra những sản phẩm mỹ nghệ để mưu sinh mà còn phải thổi vào đó hồn cốt văn hóa, biến kỹ nghệ truyền thống thành những sản phẩm sáng tạo có giá trị cao, để con cháu đời sau nhìn vào đó mà tự hào và phát triển công nghiệp văn hóa trên chính quê hương mình".
Rời khỏi trái tim Thủ đô, ta ngược đường lên vùng cao miền núi phía Bắc để đến với Tuyên Quang đại ngàn. Giữa không gian ngàn xanh sương giăng mờ ảo, nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Pà Thẻn, đồng bào Tày, cùng với nghề chạm khắc bạc tinh xảo của đồng bào Mông, hay nghề làm nón lá, đan lát mây tre đã vượt qua biết bao mùa giáp hạt đầy nhọc nhằn, khốn khó. Dù cảnh ngộ đói nghèo từng có lúc bủa vây, buộc khung cửi phải tạm gác lại, nhưng những con người giữ lửa chưa bao giờ nguôi ngoai ý chí, họ kiên tâm chắt chiu từng sợi chỉ màu nhuộm từ thảo mộc lá cây, mài giũa từng chi tiết nhỏ nhất nhằm gìn giữ ký ức và linh hồn nguyên vẹn của bản làng, đồng thời đưa các sản phẩm thổ cẩm, thủ công vùng cao bước vào không gian thiết kế và thời trang đương đại.
Mở rộng biên độ di sản sang vùng đất Kinh Bắc văn hiến, ta đắm mình trong không gian nghệ thuật truyền thống của Bắc Ninh với những làng nghề danh tiếng lâu đời. Từ làng nghề đúc đồng Đại Bái (Lương Tài) với tiếng búa gõ nhịp vang vọng suốt hàng thế kỷ tạo ra những sản phẩm đồng mỹ nghệ tinh xảo, đến làng tranh dân gian Đông Hồ (Thuận Thành) mang đậm hồn cốt dân tộc qua từng nét khắc ván gỗ và màu tự nhiên từ lá tre, vỏ sò, hay làng nghề gỗ mỹ nghệ Phù Khê, chạm khắc gỗ Đồng Kỵ (Từ Sơn). Những nghệ nhân Bắc Ninh qua bao đời nay vẫn miệt mài giữ lửa, để từ những vật liệu mộc mạc ấy kết tinh thành những tác phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa xứ quan họ, vừa đậm đà bản sắc vừa tỏa sáng trong đời sống đương đại, đóng góp trực tiếp vào hệ sinh thái các ngành công nghiệp văn hóa địa phương.
Tiếp nối hành trình ấy, ta ghé qua vùng đất Hưng Yên trầm tích, nơi lưu giữ những giá trị thủ công truyền thống đặc sắc gắn liền với lịch sử văn hóa lâu đời. Đó là nghề chạm khắc và mạ vàng, mạ bạc tinh xảo tại làng nghề vàng bạc Châu Khê hay không gian làng nghề đúc đồng Lộng Thượng, làng nghề hương thôn Cầu Ghẹ và nghề dệt vải, làm giò chả, tương bần trứ danh. Những người thợ thủ công Hưng Yên bằng đôi bàn tay tài hoa và sự tận tụy đã thổi hồn vào từng sản phẩm, biến những chất liệu quen thuộc thành những tác phẩm mang đậm giá trị nghệ thuật, thủ công mỹ nghệ và kinh tế sáng tạo, góp phần làm phong phú thêm bức tranh làng nghề trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của vùng đồng bằng Bắc Bộ.
Mở rộng thêm biên độ không gian di sản, ta có dịp ghé thăm làng đúc đồng Ngũ Xã nằm giữa lòng Thủ đô, nơi tiếng búa gõ thanh âm đồng điệu suốt hàng thế kỷ, hay làng nón Phủ Lưu tại Thường Tín, và làng quế mộc Hạ Hòa thuộc tỉnh Phú Thọ với hương thơm thảo mộc thấm đượm vào từng sản phẩm thủ công. Mỗi vùng đất, mỗi cái tên làng nghề đều gắn kết chặt chẽ với một cõi thiêng văn hóa, nơi người thợ gửi gắm triết lý nhân sinh quan vô cùng sâu sắc. Tại đó, công việc tạo tác không đơn thuần là lao động kiếm sống mà là cuộc đối thoại thầm lặng nhưng mãnh liệt với tiền nhân, là cách con người khẳng định phẩm giá, bản sắc tộc người và giá trị gia tăng của kinh tế sáng tạo trước sự bào mòn khắc nghiệt của thời gian.
Xuôi về phương Nam để ghé qua miền đất Chín Rồng phù sa bồi đắp, ta lại bắt gặp một tinh thần kiên cường đến tận cùng tại Vĩnh Long và An Giang. Tại Vĩnh Long, vương quốc gạch gốm đỏ Mang Thít với hàng ngàn miệng lò gạch cổ rêu phong đỏ rực bên dòng sông Long Hồ, Cổ Chiên cùng làng nghề đan lát đệm cói Bình Tân chính là minh chứng rõ ràng cho trí tuệ và mồ hôi của bao thế hệ. Trải qua những đêm trăn trở bạc tóc trước biến động thị trường, chính tình yêu quê hương sâu nặng đã giữ chân người thợ ở lại, thổi vào đất và ngọn lửa một sức sống hoàn toàn mới, biến không gian di sản lò gạch thành điểm đến du lịch văn hóa độc đáo.
Tại An Giang, nét đẹp văn hóa giao thoa bừng sáng rực rỡ qua nghề dệt lụa và dệt thổ cẩm của đồng bào Chăm tại Châu Giang với những tấm xà rông, khăn choàng muôn màu sắc, bên cạnh làng nghề mộc Chợ Mới, làng nhang Chợ Thủ hay đan đát Long Kiến, nơi những nghệ nhân dẫu tuổi cao mắt mờ vẫn miệt mài truyền dạy để con cháu đời sau không bao giờ quên đi tiếng nói tộc người, kết hợp linh hoạt vào chuỗi giá trị du lịch và công nghiệp văn hóa vùng sông nước.
Hành trình giữ lửa tiếp tục lan tỏa một cách sâu lắng tại vùng đất cửa ngõ miền Tây là Long An. Nơi đây lưu giữ những giá trị văn hóa lâu đời với các làng nghề tiêu biểu như nghề dệt chiếu cói Long Định ở Cần Đước, những chiếc chiếu nổi tiếng dẻo dai với hoa văn tinh tế từng là vật phẩm quý giá trong mỗi gia đình Nam Bộ, kết hợp cùng nghề làm bánh tráng Thủ Thừa hay nghề chạm khắc gỗ mỹ nghệ truyền thống. Vượt qua mọi cảm giác chạnh lòng trước sự đổi thay của nhịp sống hiện đại, người thợ Long An vẫn kiên cường bám trụ, chủ động làm mới mình để mang hơi thở, thiết kế sáng tạo và nghĩa tình chân chất của người miền Tây vươn xa hơn nữa trên thị trường quốc tế.
Không dừng lại ở đó, bức tranh làng nghề Nam Bộ còn trở nên rực rỡ và đa dạng hơn nhờ các sắc màu từ làng hoa kiểng Sa Đéc ở Đồng Tháp, làng nghề đóng xuồng ghe Long Hậu, hay làng bánh tráng Mỹ Lồng và bánh phồng Sơn Đốc tại Bến Tre. Những sản phẩm mộc mạc ấy, qua đôi bàn tay khéo léo cùng tấm lòng son sắt của người nông dân phương Nam, đã vượt qua những mùa lũ lụt và biến động bấp bênh để đứng vững, vươn xa, trở thành thương hiệu văn hóa đặc trưng của vùng đất hào sảng, đầy nghĩa tình và giàu tiềm năng phát triển công nghiệp văn hóa.
Sức sống các thế hệ và vai trò trong kinh tế xã hội
Bức tranh thủ công mỹ nghệ Việt Nam không chỉ phong phú ở các nhóm ngành hàng trọng điểm như gốm sứ và thủy tinh, dệt thêu đan móc, mây tre lá tự nhiên, đá gỗ mỹ nghệ sơn mài khảm trai, hay sừng, kim khí, hoa, tranh, mà còn ghi nhận sự giao thoa thế hệ đầy cảm xúc. Từ vị nghệ nhân dạn dày kinh nghiệm tám mươi mốt tuổi là nghệ nhân Phạm Anh Dũng sinh năm 1945 ở Hải Phòng, cho đến mạch nguồn tiếp nối của tác giả trẻ nhất mới chỉ chạm mốc mười một tuổi sinh năm 2015 tại Hà Nội, tất cả đang cùng chung tay viết nên những chương mới đầy triển vọng cho không gian sáng tạo thủ công nước nhà.
Đánh giá một cách toàn diện, khu vực làng nghề và ngành nghề nông thôn Việt Nam hiện đang nắm giữ một vai trò vô cùng to lớn đối với sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Theo các số liệu thống kê và thực tiễn triển khai, cả nước hiện có hàng ngàn làng nghề truyền thống, thu hút hàng triệu lao động nông thôn tham gia trực tiếp và gián tiếp. Làng nghề không chỉ giải quyết triệt để bài toán công ăn việc làm trong những thời điểm nông nhàn, tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương, đặc biệt là phụ nữ, người cao tuổi và các nhóm lao động yếu thế, mà còn đóng góp hàng tỷ USD kim ngạch xuất khẩu mỗi năm thông qua những sản phẩm thủ công chất lượng cao gắn liền với tư duy thiết kế của công nghiệp văn hóa vươn ra thị trường quốc tế như Mỹ, Nhật Bản, Liên minh Châu Âu cùng các nước ASEAN. Hơn thế nữa, giá trị kinh tế từ du lịch làng nghề, thương mại dịch vụ, thiết kế sáng tạo và kinh tế xanh đang trở thành động lực trọng yếu thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, phục vụ đắc lực cho công cuộc xây dựng nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu bền vững.
Đánh giá sâu sắc về ý nghĩa, tầm vóc của sự kiện cũng như sự phát triển của khu vực này trong chiến lược công nghiệp văn hóa, ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, đã nhiều lần khẳng định rằng các làng nghề và ngành nghề thủ công mỹ nghệ không chỉ đóng vai trò là xương sống trong tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, tạo ra sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho hàng triệu nông dân, mà còn chính là những bảo tàng sống lưu giữ trọn vẹn hồn cốt văn hóa dân tộc. Nhấn mạnh tại các diễn đàn phát triển ngành nghề và thúc đẩy kinh tế sáng tạo, Cục trưởng Lê Đức Thịnh chia sẻ: "Các kỳ hội thi cùng những nỗ lực đổi mới sáng tạo trong thiết kế mẫu mã chính là đòn bẩy quan trọng để khơi dậy tiềm năng to lớn của khu vực kinh tế nông thôn, thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp sáng tạo, kết nối toàn diện chuỗi giá trị từ nguyên liệu, nghệ thuật thủ công cho đến thị trường công nghiệp văn hóa toàn cầu, qua đó hiện thực hóa khát vọng phát triển kinh tế nông thôn xanh, tuần hoàn, bền vững và đậm đà bản sắc".
Đồng quan điểm trên, bà Hà Thị Vinh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, cũng đã đưa ra những đánh giá rất tâm huyết từ góc nhìn của cộng đồng nghệ nhân và hiệp hội nghề nghiệp. Trao đổi về sức sống mãnh liệt, tư duy đổi mới và vai trò của thủ công mỹ nghệ trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa giai đoạn hiện nay, bà Hà Thị Vinh nhìn nhận: "Sức mạnh của làng nghề Việt Nam không chỉ nằm ở kỹ nghệ tinh xảo được truyền từ đời này sang đời khác, mà còn ở bản lĩnh vươn lên và tư duy thích ứng linh hoạt của đội ngũ nghệ nhân. Khi nghệ nhân biết kết hợp hài hòa giữa giá trị truyền thống với tư duy thiết kế hiện đại của công nghiệp văn hóa, đưa công nghệ số, không gian trải nghiệm và câu chuyện di sản vào từng sản phẩm, thì mỗi tác phẩm thủ công mỹ nghệ sẽ trở thành một đại sứ văn hóa thực thụ, tự tin chinh phục thị trường quốc tế, tạo ra giá trị gia tăng cao và góp phần làm rạng danh nền công nghiệp văn hóa nước nhà".
Sức sống của các sản phẩm thủ công thực chất nằm ở sự dung hòa tinh tế giữa kỹ nghệ chế tác tinh xảo và câu chuyện văn hóa sâu sắc, phản ánh rõ nét tư duy thẩm mỹ mới trong công nghiệp văn hóa: đẹp về hình thức, cao về tính ứng dụng, thân thiện với môi trường, mang đậm dấu ấn sáng tạo cá nhân và bám sát thị hiếu của thị trường hiện đại. Tại mỗi làng nghề, nghệ nhân chính là những bảo tàng sống thực thụ, trực tiếp lưu giữ kỹ nghệ cổ truyền đồng thời là những nhà sáng tạo sản phẩm văn hóa. Những thao tác thủ công đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối mà máy móc khó lòng thay thế được. Giữ nghề chưa bao giờ đồng nghĩa với sự đứng yên tại chỗ. Sự kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật truyền thống và tư duy thiết kế hiện đại trong chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa đã thổi một luồng gió mới vào mẫu mã, giúp sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam dễ dàng chinh phục thị hiếu khắt khe của người tiêu dùng đương đại toàn cầu.
Giải pháp chiến lược cho tương lai làng nghề
Sức sống của làng nghề và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ được bảo chứng vững chắc thông qua sự kết nối bền chặt giữa các thế hệ. Tại nhiều làng nghề hôm nay, bên cạnh những bậc nghệ nhân cao tuổi là hình ảnh những người trẻ tuổi đang chủ động lựa chọn ở lại, trở về hoặc khởi nghiệp sáng tạo với nghề truyền thống của gia đình. Họ tiếp nhận các kỹ năng cốt lõi từ cha ông nhưng đồng thời mang theo tư duy thiết kế mới của công nghiệp văn hóa, công nghệ hiện đại và những phương thức kinh doanh linh hoạt. Sự hiện diện đồng thời của đông đảo nghệ nhân cao tuổi cùng đội ngũ thợ trẻ, các nhà thiết kế trẻ bên cạnh các nghệ nhân là người dân tộc thiểu số tại những vùng sâu vùng xa đã tạo ra tín hiệu vô cùng tích cực về sự tiếp nối thế hệ. Khoảng cách giữa người thợ thủ công và thị trường hiện đang được thu hẹp đáng kể nhờ quá trình chuyển đổi số và phát triển các sản phẩm văn hóa sáng tạo diễn ra mạnh mẽ.
Từ các trang web giới thiệu, hệ thống sàn thương mại điện tử chuyên ngành cho đến mã QR truy xuất nguồn gốc rõ ràng, công nghệ đang dần trở thành trợ thủ đắc lực giúp lan tỏa giá trị của thủ công mỹ nghệ đi muôn nơi. Song song với các chính sách vĩ mô của nhà nước, chuỗi giá trị từ khâu nguyên liệu, thiết kế sáng tạo đến xây dựng thương hiệu quốc gia trong công nghiệp văn hóa đang được đồng bộ hóa mạnh mẽ.
Để nghề có thể tồn tại lâu dài và phát triển đột phá, sản phẩm bắt buộc phải tìm được chỗ đứng vững chắc trên thị trường, mang hàm lượng giá trị gia tăng cao từ văn hóa và nghệ thuật, đồng thời người làm nghề phải sống được và làm giàu bằng chính nghề nghiệp sáng tạo của mình. Việc tăng cường thiết kế, đẩy mạnh quảng bá, kết nối tiêu thụ gắn liền với phát triển du lịch làng nghề, không gian sáng tạo cùng kinh tế xanh đang mở ra hướng đi vững chắc, đưa di sản thủ công thực sự trở thành một nguồn kinh tế then chốt trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa quốc gia.
Hơn thế nữa, việc khơi dậy sức sống và giá trị trường tồn của các làng nghề cùng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ trong giai đoạn hiện nay chính là động lực quan trọng để thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp văn hóa, hiện thực hóa các định hướng chiến lược của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế sáng tạo, đưa di sản văn hóa thấm sâu vào đời sống xã hội, nâng cao sức mạnh mềm văn hóa và vươn tầm quốc tế.
Mặc dù vậy, bên cạnh những thành tựu rực rỡ đã đạt được, sự phát triển của các làng nghề Việt Nam và ngành thủ công mỹ nghệ trong không gian công nghiệp văn hóa hiện nay vẫn đang phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức như vấn đề ô nhiễm môi trường tại các cụm làng nghề, sự thiếu hụt nguồn nguyên liệu truyền thống, áp lực cạnh tranh gay gắt từ hàng hóa công nghiệp đại trà, bài toán bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với các thiết kế sáng tạo, cùng với nguy cơ mai một của một số kỹ nghệ cổ do thế hệ trẻ chưa thực sự mặn mà gắn bó lâu dài. Để có thể tháo gỡ triệt để những điểm nghẽn ấy, khơi thông mọi nguồn lực và đưa làng nghề bước vào một kỷ nguyên phát triển mới rực rỡ hơn trong dòng chảy công nghiệp văn hóa, chúng ta cần triển khai đồng bộ các giải pháp chiến lược sau đây:
Một là, hoàn thiện hành lang pháp lý và nâng cao hiệu quả các chính sách hỗ trợ tài chính, tín dụng ưu đãi. Cần tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng về phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo thành những cơ chế, chính sách cụ thể, thiết thực dành riêng cho nghệ nhân, nhà thiết kế và làng nghề. Nhà nước cần thiết lập các gói tín dụng ưu đãi với mức lãi suất thấp, thủ tục hành chính thông thoáng để nghệ nhân, các hộ sản xuất cùng doanh nghiệp làng nghề dễ dàng tiếp cận nguồn vốn đầu tư đổi mới công nghệ, ứng dụng kỹ thuật số, mở rộng không gian sáng tạo và nhà xưởng, chuẩn hóa quy trình sản xuất và xây dựng thương hiệu dài hạn gắn với sản phẩm công nghiệp văn hóa.
Hai là, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện và ứng dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất, quảng bá sản phẩm. Trong kỷ nguyên số hóa và công nghiệp văn hóa, làng nghề tuyệt đối không thể đứng ngoài dòng chảy công nghệ. Cần xây dựng các nền tảng cơ sở dữ liệu lớn về bản đồ làng nghề và không gian sáng tạo Việt Nam, ứng dụng rộng rãi mã QR truy xuất nguồn gốc, công nghệ thực tế ảo (VR/AR) trong không gian trưng bày, triển lãm ảo và phát triển hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới cho các sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Công nghệ phải đóng vai trò là cầu nối ngắn nhất đưa sản phẩm thủ công truyền thống mang hồn cốt văn hóa từ xưởng sản xuất đến thẳng tay người tiêu dùng toàn cầu một cách minh bạch, chuyên nghiệp và đầy cảm xúc nhất.
Ba là, gắn kết chặt chẽ giữa phát triển làng nghề truyền thống với phát triển du lịch trải nghiệm, không gian sáng tạo và kinh tế xanh. Làng nghề không chỉ là nơi sản xuất hàng hóa thuần túy mà chính là một bảo tàng sống động về văn hóa dân tộc, là hạt nhân của các không gian công nghiệp văn hóa địa phương. Cần quy hoạch và đầu tư bài bản để biến mỗi làng nghề thành một điểm đến du lịch văn hóa hấp dẫn, nơi du khách trong và ngoài nước không chỉ mua sắm sản phẩm mà còn được trực tiếp trải nghiệm các công đoạn chế tác, lắng nghe những câu chuyện di sản đầy cảm xúc thông qua các tour du lịch trải nghiệm sáng tạo. Song song với đó, việc phát triển kinh tế tuần hoàn, sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường, xử lý triệt để rác thải và nước thải làng nghề phải là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo tồn sinh thái và phát triển công nghiệp văn hóa xanh.
Bốn là, đổi mới tư duy thiết kế, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và bảo lưu thế hệ tiếp nối. Cần thiết lập các chương trình đào tạo chuyên sâu kết hợp chặt chẽ giữa nghệ nhân lâu năm với các nhà thiết kế trẻ, các chuyên gia tạo mẫu hiện đại và các chuyên gia phát triển công nghiệp văn hóa nhằm liên tục cải tiến mẫu mã, nâng cao giá trị thẩm mỹ, tính ứng dụng cao cùng câu chuyện thương hiệu của sản phẩm thủ công mỹ nghệ, đáp ứng thị hiếu khắt khe của thị trường quốc tế. Bên cạnh đó, cần xây dựng các chính sách tôn vinh xứng đáng, chế độ đãi ngộ thiết thực và trao truyền danh hiệu nghệ nhân kịp thời, tạo động lực tinh thần mạnh mẽ để thế hệ trẻ tự hào nối bước cha ông, giữ gìn ngọn lửa nghề và tiếp lửa sáng tạo mãi mãi trường tồn.
Năm là, tăng cường công tác xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu quốc gia và chủ động bảo hộ sở hữu trí tuệ. Nhà nước cùng các cơ quan quản lý cần đóng vai trò là điểm tựa vững chắc hỗ trợ làng nghề và các chủ thể sáng tạo tham gia các hội chợ, tuần lễ thiết kế, triển lãm quốc tế lớn trong khuôn khổ công nghiệp văn hóa, xây dựng các liên minh thương hiệu vùng, đăng ký chỉ dẫn địa lý và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho các thiết kế, sản phẩm thủ công mỹ nghệ đặc trưng. Việc bảo vệ bản quyền, kiên quyết chống hàng giả và hàng nhái kém chất lượng không chỉ bảo vệ quyền lợi chính đáng của nghệ nhân, nhà thiết kế mà còn giữ gìn uy tín, vị thế của thương hiệu thủ công mỹ nghệ Việt Nam trên bản đồ kinh tế sáng tạo toàn cầu.
Từ nhiều chất liệu, nhiều vùng miền và nhiều phương thức tiếp cận khác nhau, những sản phẩm thủ công mỹ nghệ tại Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2026 do Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tổ chức đã minh chứng cho một sức sống vô cùng đa dạng, mãnh liệt và đầy khát vọng vươn lên của đất nước trong kỷ nguyên công nghiệp văn hóa. Truyền thống vẫn luôn có thể tiếp tục sinh sôi, thăng hoa và tạo ra những giá trị mới khi được nuôi dưỡng bằng tài năng, sự hy sinh thầm lặng cùng khát vọng sáng tạo của những người làm nghề, từ Hà Nội ngàn năm văn hiến, Tuyên Quang đại ngàn, Bắc Ninh Kinh Bắc, Hưng Yên trầm tích, qua Vĩnh Long rười rượi phù sa đỏ rực màu gạch ngốm, An Giang đậm đà nghĩa tình với tà áo thêu dệt, cho đến Long An kiên cường, sâu lắng bên những chiếu cói ngút ngàn.
Trải qua biết bao biến đổi thăng trầm của thời gian, những nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống vẫn tồn tại kiêu hãnh bởi phía sau mỗi sản phẩm luôn hiện diện những con người bền bỉ gìn giữ, tiếp nối và không ngừng sáng tạo. Câu chuyện của nghề và của công nghiệp văn hóa sẽ tiếp tục được viết nên như một hành trình nối dài từ truyền thống tới tương lai, để tinh hoa thủ công mỹ nghệ Việt Nam mãi được gìn giữ, phát huy, khẳng định bản sắc dân tộc và lan tỏa mạnh mẽ ngọn lửa đam mê sáng tạo cho muôn đời sau. Giải thưởng cùng sự tôn vinh không phải là điểm kết thúc mà chính là điểm khởi đầu để sản phẩm thủ công mỹ nghệ được biết đến rộng rãi hơn, được thị trường trong nước và quốc tế đón nhận nồng nhiệt, trở thành trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế sáng tạo của đất nước./.
