ừ mạch nguồn văn hóa ấy, Cuba đã nuôi dưỡng tinh thần cách mạng quật khởi dưới sự dẫn dắt của người Anh hùng dân tộc Cuba José Martí và Tổng tư lệnh Fidel Castro, cùng những người con ưu tú của dân tộc Cuba đã có những cống hiến vĩ đại cho phong trào giải phóng dân tộc và y tế toàn cầu. Vượt qua mọi nghịch cảnh và lệnh cấm vận, dân tộc Cuba kiên cường luôn nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của lương tri nhân loại tại Liên Hợp Quốc, xứng đáng thụ hưởng cuộc sống hòa bình, tự do và hạnh phúc.
Nhắc đến Cuba là nhắc đến một hòn đảo kiên cường giữa lòng biển Caribe, nơi tiếng sóng vỗ ngàn đời dường như hòa nhịp cùng âm hưởng hào hùng của những khúc ca cách mạng, nơi âm nhạc và thơ ca chưa bao giờ tắt dù phải trải qua muôn vàn giông bão của lịch sử. Sức sống mãnh liệt và tinh thần quật khởi của người dân nơi đây chưa bao giờ là ngẫu nhiên, mà được nuôi dưỡng, bồi đắp từ mạch nguồn sâu thẳm của văn hóa dân tộc.
Khởi nguồn của cuộc cách mạng vĩ đại ấy thực chất được bắt nguồn từ Ngày Văn hóa Cuba, mốc son lịch sử gắn liền với tiếng vang hào hùng tại thành phố Bayamo vào năm 1868. Khi những người con ưu tú của đất nước dưới sự dẫn dắt của nhà cách mạng lỗi lạc Carlos Manuel de Céspedes đứng lên chống lại ách thống trị thực dân, họ không chỉ cầm vũ khí bằng xương bằng thịt mà còn cất lên tiếng hát của lòng yêu nước nồng nàn và khát vọng tự do cháy bỏng qua bài ca chiến trận "La Bayamesa". Sự kiện ấy đã khắc sâu một chân lý: muốn giành được độc lập thực sự, một dân tộc trước hết phải giữ vững và tỏa sáng bản sắc văn hóa của chính mình. Văn hóa chính là cội nguồn, là dòng chảy xuyên suốt và là hệ giá trị cốt lõi dẫn dắt Cuba vững bước đi tới tương lai.
Bản sắc văn hóa nơi đây là kết tinh của sự giao thoa sâu sắc giữa các dòng chảy văn hóa châu Phi, châu Âu và châu Á qua các thời kỳ lịch sử. Hiện diện sinh động từ đô thị di sản đến đời sống cộng đồng, văn hóa Cuba khẳng định sức sáng tạo bền bỉ và tinh thần gìn giữ cội nguồn của nhân dân Đảo quốc. Ngày Văn hoá Cuba là dịp tri ân các thế hệ nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và những người làm công tác văn hóa đã tận tụy bồi đắp di sản, đồng thời lan tỏa hình ảnh đất nước Cuba ra thế giới. Kỷ niệm Ngày Văn hóa Cuba cũng chính là sự khẳng định mạnh mẽ rằng văn hóa là biểu hiện của chủ quyền dân tộc và là nhịp cầu hữu nghị kết nối các quốc gia trên thế giới.
Bản sắc C-U-B-A: Cốt cách, tinh thần và cội nguồn sức mạnh
Để định vị và thấu hiểu trọn vẹn hồn cốt, bản sắc cùng tính độc đáo của đất nước và con người Cuba qua chính bốn chữ cái mang thông điệp thiêng liêng trong từ C-U-B-A. Mỗi một chữ cái không chỉ đơn thuần là ký tự cấu thành tên gọi của một quốc gia, mà còn là sự kết tinh của lịch sử, văn hóa, khí chất và tâm hồn của cả một dân tộc anh hùng.
Chữ C đại diện cho Corazón – Trái tim nhân ái và tình đoàn kết thủy chung: Trong tâm thức của người dân Cuba, chữ C trước hết tượng trưng cho một trái tim lớn, nơi chứa đựng tình yêu thương con người sâu sắc, sự nồng nhiệt trong giao hòa và lòng bao dung vô bờ bến. Trái tim ấy không chỉ dành riêng cho những người thân yêu trên hòn đảo của mình, mà còn rộng mở hướng về thế giới bằng một tình đoàn kết quốc tế trong sáng. Chính ngọn lửa từ trái tim ấy đã thôi thúc những người con Cuba sẵn sàng sẻ chia từng viên thuốc, từng hạt gạo và tri thức của mình với nhân dân các nước anh em trong những hoàn cảnh ngặt nghèo nhất. Trái tim Cuba là hiện thân của sự ấm áp, của nhịp đập âm nhạc rộn ràng từ rumba, salsa và những giai điệu trữ tình sâu lắng, biến tình cảm nhân ái thành thứ năng lượng kết nối mọi khoảng cách địa lý và văn hóa trên toàn cầu.
Chữ U thể hiện Unicidad – Bản sắc văn hóa không thể trộn lẫn: Chữ U khắc họa bản sắc nguyên bản, thuần khiết và không thể hòa lẫn của văn hóa Cuba trong bức tranh đa dạng của nhân loại. Đó là sự dung hợp tuyệt vời và hài hòa giữa nền văn hóa bản địa Taíno cổ xưa, những âm hưởng nhịp điệu rực rỡ từ châu Phi xa xôi mang theo qua dòng lịch sử đẫm mồ hôi và nước mắt, kết hợp cùng các giá trị kiến trúc, ngôn ngữ và tư tưởng từ châu Âu. Sự pha trộn độc đáo này đã tạo nên một nền văn hóa Cuba vừa đậm đà bản sắc truyền thống, vừa hiện đại, phóng khoáng và giàu sức sống. Bản sắc ấy còn được thể hiện qua cách Cuba tự lực định hình con đường phát triển riêng của mình, không sao chép bất kỳ khuôn mẫu nào, mà dựa trên nền tảng giá trị nội sinh vững chắc để đứng vững trước mọi sóng gió thời đại.
Chữ B biểu trưng cho Bravura – Sự bất khuất, dũng cảm và ý chí sắt đá: Chữ B là biểu tượng của tinh thần bất khuất, lòng dũng cảm phi thường và ý chí kiên cường trước mọi thử thách khắc nghiệt của tự nhiên cũng như hoàn cảnh địa chính trị ngặt nghèo. Trải qua hàng thế kỷ đấu tranh chống ách thống trị thực dân, chủ nghĩa đế quốc và đối mặt với vô vàn lệnh trừng phạt, bao vây, cấm vận phong tỏa ngặt nghèo, người dân Cuba chưa bao giờ khuất phục hay chùng bước. Tinh thần Bravura ngời sáng trong từng bước chân của các chiến sĩ nghĩa quân năm xưa tại rừng rậm Sierra Maestra, trong cuộc tấn công trại lính Moncada, và trong bản lĩnh hiên ngang của hàng triệu người dân lao động ngày nay. Đó là sức mạnh của một dân tộc dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và quyết tâm bảo vệ đến cùng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ cùng con đường xã hội chủ nghĩa mà mình đã lựa chọn.
Chữ A phản ánh Autenticidad – Sự chân phương, lối sống chân thành và khí chất cao đẹp: Chữ A là chân phương, mộc mạc nhưng vô cùng cao quý trong lối sống của con người Cuba. Sự chân thành, giản dị ấy thấm đượm trong từng nụ cười rạng rỡ trên những con phố cổ La Habana, trong sự hiếu khách nồng hậu dành cho bạn bè quốc tế, và trong sự tận tụy thầm lặng của những người thầy giáo, bác sĩ, kỹ sư mang sứ mệnh cứu người và gieo hạt giống tri thức khắp năm châu. Dù phải đối mặt với muôn vàn thiếu thốn về vật chất, người Cuba vẫn giữ gìn trọn vẹn sự thanh cao trong tâm hồn, lòng tự trọng dân tộc sâu sắc và một lối sống nghĩa tình, thủy chung. Sự chân phương ấy chính là chiếc khiên vững chắc bảo vệ nhân phẩm con người trước sự xói mòn của thực dụng thời đại.
Từ mạch nguồn văn hóa đến sứ mệnh lịch sử và cống hiến vĩ đại cho nhân loại
Chính từ mạch nguồn văn hóa mang đậm tinh thần C-U-B-A ấy, cách mạng Cuba đã ra đời, trở thành ngọn đuốc soi đường cho một hành trình đấu tranh kiên cường. Tinh thần ấy được nâng tầm rực rỡ qua các trang sử oanh liệt dưới ngọn cờ dẫn dắt của Anh hùng dân tộc José Martí, lãnh tụ lịch sử Fidel Castro và các thế hệ lãnh đạo tiếp theo. Tư tưởng nhân văn cao cả và ý chí sắt đá của José Martí đã truyền ngọn lửa cách mạng thiêng liêng, để rồi bùng nổ trong thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Cuba năm 1959. Dưới tầm nhìn chiến lược sắc bén, tư duy uyên bác và trái tim lớn lao của Tổng tư lệnh Fidel Castro, văn hóa giữ nước và dựng nước của dân tộc Cuba đã hòa quyện trọn vẹn với chủ nghĩa quốc tế vô sản cao cả.
Những đóng góp của Fidel Castro và đất nước Cuba đối với sự tiến bộ của nhân loại trong thế kỷ XX mang một tầm vóc vĩ đại, để lại dấu son không thể phai mờ trong lịch sử thế giới. Trong phong trào giải phóng dân tộc, Cuba luôn đứng ở tuyến đầu, kề vai sát cánh và chia ngọt sẻ bùi cùng nhân dân các nước anh em tại châu Phi trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, ủng hộ bền bỉ các phong trào cách mạng tại châu Mỹ Latinh, đồng thời giữ vai trò nòng cốt trong Phong trào Không liên kết. Cuba đã minh chứng cho thế giới thấy một quốc gia tuy nhỏ bé về diện tích nhưng lại sở hữu một tầm vóc tinh thần khổng lồ, luôn kiên định bảo vệ quyền tự quyết, độc lập chủ quyền và hòa bình của các dân tộc bị áp bức.
Bên cạnh đó, những cống hiến của Cuba và lãnh tụ Fidel Castro đối với sự phát triển bền vững của nhân loại còn được thể hiện rực rỡ qua lĩnh vực y học, y tế cộng đồng và quyền con người. Bất chấp vô vàn thiếu thốn do lệnh bao vây và cấm vận ngặt nghèo gây ra, Cuba vẫn kiên định xây dựng một hệ thống giáo dục toàn diện và một nền y tế công cộng ưu việt bậc nhất thế giới, nơi mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe và học tập miễn phí như một quyền cơ bản thiêng liêng. Triết lý y tế quốc tế nhân văn của Cuba đã vươn xa tới hàng chục quốc gia qua những “binh đoàn áo trắng” gồm hàng chục vạn lượt bác sĩ, chuyên gia y tế sẵn sàng có mặt tại các vùng sâu, vùng xa, vùng tâm dịch hay các khu vực khủng hoảng nhân đạo toàn cầu để cứu người mà không màng vụ lợi. Mô hình hợp tác y tế và giáo dục ấy đã cứu sống hàng triệu sinh mạng, giúp nhiều quốc gia vượt qua dịch bệnh và mù chữ, đặt nền móng vững chắc cho phát triển con người bền vững trên toàn cầu.
Mối quan hệ thủy chung son sắt với Việt Nam và tiếng nói lương tri toàn cầu
Trong bức tranh lớn lao của tình đoàn kết quốc tế, mối quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa Việt Nam và Cuba tỏa sáng như một biểu tượng có một không hai trong lịch sử nhân loại. Mối quan hệ keo sơn này được đặt nền móng và vun đắp bởi Chủ tịch Hồ Chí Minh, Anh hùng dân tộc Cuba José Martí và Lãnh tụ Fidel Castro, bắt nguồn từ sự đồng điệu sâu sắc trong văn hóa và khát vọng độc lập, tự do. Câu nói bất hủ của Fidel Castro: "Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình!" mãi mãi là minh chứng đỉnh cao cho tình nghĩa anh em vô tư, trong sáng. Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước gian khổ cũng như trong công cuộc kiến thiết, xây dựng lại đất nước từ tro tàn chiến tranh, nhân dân Việt Nam luôn nhận được sự kề vai sát cánh, sẻ chia chí tình từ những hạt gạo nghĩa tình đến sự hỗ trợ về y tế, kỹ thuật của những người anh em Cuba.
Trên các diễn đàn quốc tế, đặc biệt là tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc suốt nhiều chục năm qua, tiếng nói của Cuba luôn mang tầm vóc của lương tri thời đại, kiên định bảo vệ công lý và chống lại mọi hình thức áp bức, bóc lột bất công. Trải qua hàng thập kỷ, phần lớn các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam luôn kiên định cất lên tiếng nói ủng hộ Cuba, yêu cầu chấm dứt ngay lập tức lệnh bao vây, cấm vận và đòi lại sự đối xử công bằng, bình đẳng cho hòn đảo tự do. Trong bối cảnh hiện tại, khi Cuba đang phải đối diện với vô vàn thách thức khắc nghiệt từ các lệnh trừng phạt lan rộng đến cả lĩnh vực năng lượng, văn hóa Cuba vẫn mãi là ngọn lửa nội sinh mạnh mẽ giữ vững niềm tin và phẩm giá của toàn dân tộc.
Lời kết
Nhìn lại hành trình lịch sử vẻ vang và dòng chảy văn hóa trường tồn ấy, chúng ta càng thêm vững tin vào tương lai của hòn đảo tự do. Với bản sắc C-U-B-A đầy kiêu hãnh bao gồm trái tim nhân ái (Corazón), bản sắc nguyên bản (Unicidad), ý chí bất khuất (Bravura) và sự chân thành cao đẹp (Autenticidad), dân tộc Cuba nhất định sẽ vượt qua mọi nghịch cảnh thử thách để giành thắng lợi trọn vẹn. Trong hành trình vươn tới tương lai ấy, nhân dân Cuba chưa bao giờ đơn độc khi luôn nhận được sự đồng hành, chở che và hỗ trợ mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế, từ nhân loại yêu chuộng hòa bình, chính nghĩa và công lý trên toàn thế giới. Bằng chứng sinh động là tại các kỳ họp của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc những năm gần đây, đa số các quốc gia trên thế giới vẫn luôn kiên định cất lên tiếng nói mạnh mẽ đòi hỏi phải dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận và đối xử công bằng với Cuba. Xứng đáng với những cống hiến vĩ đại cho nhân loại, người dân Cuba hoàn toàn có quyền được sống trong hòa bình, độc lập, và thụ hưởng một cuộc sống thịnh vượng, tự do và hạnh phúc đích thực.
