Tự học – nghe thì đơn giản, nhưng lại là kỹ năng mà trường lớp ít khi dạy thẳng thắn. Vậy nên, nếu bạn đang là học sinh, sinh viên – đặc biệt là sinh viên ngành sư phạm hoặc các ngành xã hội, nơi cần đọc – hiểu – trình bày lại kiến thức – thì việc biết cách tự học không chỉ giúp bạn vượt qua các kỳ thi, mà còn là nền tảng để học tập suốt đời.
Học không có nghĩa là đọc đi đọc lại sách giáo khoa
Rất nhiều bạn vẫn đang học theo kiểu: mở sách giáo khoa, gạch chân vài dòng, đọc một lượt rồi đóng lại – tự tin mình đã “xong bài”. Nhưng kiểu học đó dễ gây ảo tưởng là “mình nhớ rồi”, trong khi thực tế thì... 5 phút sau đã quên gần hết.
Tự học không chỉ là đọc, mà là hiểu – kết nối – vận dụng:
- Hiểu: Tức là bạn thực sự biết đoạn đó nói gì, vì sao lại như thế.
- Kết nối: Gắn kiến thức đó với ví dụ, kinh nghiệm hoặc bài học khác.
- Vận dụng: Có thể kể lại bằng lời của mình, hoặc áp dụng vào làm bài, thuyết trình.
Ví dụ: Nếu bạn đang học về các phương pháp dạy học tích cực như “Trò chơi học tập” hay “Dạy học dự án”, đừng chỉ học định nghĩa. Hãy tìm giáo án mẫu, xem giáo viên đã triển khai những phương pháp này ra sao. Học từ ví dụ thực tế luôn dễ nhớ hơn học thuộc lý thuyết khô khan.
Tài liệu tham khảo là cứu cánh những lúc bí ý, mất phương hướng
Có những hôm bạn cố ngồi học một bài nhưng cảm thấy lạc lối vì không biết bắt đầu từ đâu. Khi đó, đừng ngại tìm kiếm sự trợ giúp từ các nguồn tài liệu ngoài.
Một số cách đơn giản để "giải cứu" bạn khỏi cảm giác bí bách khi học:
- Tìm slide bài giảng của thầy cô (nếu có chia sẻ)
- Xem video giảng bài ngắn (kênh YouTube hoặc bài giảng online)
- Tìm giáo án, bài giảng mẫu từ các thầy cô khác, đặc biệt hữu ích khi bạn là sinh viên ngành sư phạm, cần chuẩn bị bài giảng thử hoặc tiểu luận phương pháp dạy học.
Nếu bạn chưa biết tìm ở đâu, có thể ghé qua chuyên mục giáo án – bài giảng trên 123docz – ở đó có hàng ngàn tài liệu thực tế từ giáo viên đang giảng dạy. Mình từng tìm được vài mẫu giáo án dạy học tích cực, chỉ cần chỉnh sửa chút là có thể dùng ngay cho buổi thảo luận nhóm hoặc thực hành.
Tự học là hành trình tìm ra “kiểu học” hợp với mình nhất
Không có cách học “đúng” chung cho tất cả. Quan trọng là bạn phải hiểu mình học kiểu gì thì hiệu quả nhất:
- Nếu bạn học tốt khi nghe: hãy tìm video giảng bài, podcast, hoặc tự ghi âm bài giảng của mình.
- Nếu bạn học bằng hình ảnh: thử vẽ sơ đồ tư duy, hoặc ghi chú bằng màu sắc.
- Nếu bạn học bằng cách viết lại: hãy làm đề cương, tổng hợp hoặc viết lại bằng lời của mình.
Bạn không cần học theo cách của người khác – miễn là bạn học xong và cảm thấy “à, mình đã hiểu bài rồi”, đó là thành công.
Học để vượt qua điểm số – nhưng cũng học để hiểu cuộc sống
Thú thật, nhiều lúc học chỉ vì sắp kiểm tra – điều đó hoàn toàn bình thường. Nhưng sẽ thật đáng tiếc nếu bạn chỉ học vì điểm, mà bỏ qua những điều đáng giá hơn: hiểu được điều gì đó sâu sắc, khám phá được mình thích lĩnh vực nào, hay chỉ đơn giản là “biết nhiều hơn ngày hôm qua”.
Những bạn học ngành giáo dục, sư phạm còn có một lý do khác để học tốt: sau này bạn sẽ dạy lại cho người khác. Cách bạn học hôm nay chính là nền tảng cho cách bạn dạy mai sau.
Tự học không phải là con đường dễ dàng, nhưng cũng không hề đơn độc. Bạn luôn có thể chọn tài liệu phù hợp, hỏi người đi trước, hoặc cùng bạn bè học nhóm. Đừng ngại thử nhiều cách khác nhau, và cũng đừng vội nản khi học hoài chưa hiểu. Kiến thức không đến trong một đêm, nhưng nếu bạn kiên trì, nó sẽ đến – từng chút một.
Chỉ cần bạn vẫn còn đặt câu hỏi “làm sao để hiểu bài hơn?”, thì bạn đã đi được nửa đường rồi.
