Khi sản phẩm làng nghề bước vào “cuộc chơi” mới của thị trường

Hội nhập quốc tế sâu rộng đang đặt ra những chuẩn mực mới đối với sản phẩm làng nghề và OCOP, từ chất lượng, mẫu mã đến câu chuyện thương hiệu và khả năng cạnh tranh. Thị trường không còn chấp nhận những sản phẩm chỉ mang tính truyền thống thuần túy, mà đòi hỏi sự đổi mới, phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại và thị hiếu đa dạng của người tiêu dùng.

Trong bối cảnh đó, việc phát triển các Trung tâm thiết kế, sáng tạo, giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm OCOP gắn với du lịch, theo mô hình do Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội, Sở Công Thương Hà Nội triển khai, được xem là giải pháp mang tính chiến lược. Mô hình này không chỉ hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, mà còn góp phần định hình lại cách tiếp cận thị trường cho các làng nghề theo hướng bền vững.

Trải nghiệm thực tế từ làng nghề cỏ tế cổ truyền Lưu Thương, xã Phượng Dực (Hà Nội).

Tại làng nghề cỏ tế cổ truyền Lưu Thượng (xã Phượng Dực, Hà Nội), mô hình Trung tâm Thiết kế sáng tạo cấp xã đã mang đến những thay đổi rõ nét. Dạo quanh không gian trưng bày và trải nghiệm, chị Lưu Thị Mai cùng gia đình bày tỏ sự thích thú khi được tìm hiểu toàn diện về lịch sử hình thành nghề, các dòng sản phẩm OCOP tiêu biểu và những giá trị văn hóa đặc trưng của địa phương.

Không gian trưng bày tại Trung tâm được thiết kế theo hướng trải nghiệm, giúp du khách dễ dàng tiếp cận sản phẩm, hiểu rõ nguồn gốc, quy trình sản xuất cũng như câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm. Đây không chỉ là nơi giới thiệu hàng hóa, mà còn là điểm khởi đầu cho hành trình khám phá làng nghề.

Theo chia sẻ của chị Mai, điểm khác biệt của mô hình Trung tâm là khả năng kết nối chặt chẽ với không gian làng nghề và các điểm du lịch nông thôn xung quanh. Từ Trung tâm, du khách tiếp tục tham quan xưởng sản xuất, trực tiếp quan sát nghệ nhân làm nghề và tham gia các hoạt động trải nghiệm. Sau hành trình đó, du khách quay trở lại Trung tâm để tổng hợp trải nghiệm, tìm hiểu sâu hơn và lựa chọn mua sắm. Mối liên kết hai chiều này giúp hành trình du lịch trở nên liền mạch, thuận tiện và giàu cảm xúc.

Thiết kế sáng tạo – đòn bẩy tạo khác biệt cho sản phẩm OCOP

Trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng bền vững và sản phẩm mang giá trị văn hóa ngày càng rõ nét, đặc biệt ở nhóm khách du lịch và người tiêu dùng trẻ, thiết kế sáng tạo được xem là công cụ quan trọng giúp sản phẩm OCOP tạo ra sự khác biệt.

 Triển lãm các sản phẩm OCOP thủ công mỹ nghệ và làng nghề tại Trung tâm Thiết kế, sáng tạo, giới thiệu quảng bá sản phẩm OCOP Làng nghề gốm sứ Giang Cao, xã Bát Tràng năm 2025.

Thông qua việc cải tiến mẫu mã, bao bì và hệ thống nhận diện thương hiệu, thiết kế không chỉ giúp sản phẩm truyền thống trở nên gần gũi hơn với đời sống hiện đại, mà còn mở rộng công năng sử dụng và nâng cao giá trị thẩm mỹ. Nhờ đó, sản phẩm làng nghề có thể tiếp cận nhiều phân khúc thị trường hơn, từ quà tặng du lịch đến nhóm tiêu dùng trung và cao cấp.

Thực tế cho thấy, những sản phẩm OCOP có thiết kế đẹp, câu chuyện rõ ràng, thân thiện với môi trường đang ngày càng được ưu tiên lựa chọn làm quà tặng, đồ trang trí hoặc sử dụng trong không gian sống hiện đại. Đây chính là dư địa quan trọng để các làng nghề nâng cao giá trị gia tăng nếu được đầu tư đúng hướng.

Trung tâm OCOP gắn với du lịch: Hướng đi phù hợp từ thực tiễn

Xuất phát từ yêu cầu của thị trường, mô hình Trung tâm Thiết kế, sáng tạo, giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm OCOP gắn với du lịch do Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội triển khai được đánh giá là phù hợp với thực tiễn. Thông qua các trung tâm này, sản phẩm OCOP không chỉ được trưng bày và tiêu thụ, mà còn được hỗ trợ cải tiến thiết kế, hoàn thiện câu chuyện sản phẩm và điều chỉnh phù hợp hơn với xu hướng thị trường trong nước và quốc tế.

Bên cạnh đó, các Trung tâm còn đóng vai trò kết nối với các điểm du lịch nông thôn khác như không gian văn hóa, ẩm thực địa phương, homestay, điểm sinh thái…, góp phần hình thành các tour du lịch có chiều sâu, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách tại địa phương.

Mở rộng mạng lưới trung tâm thiết kế sáng tạo

Trong thời gian qua, Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội đã phối hợp với các địa phương hướng dẫn, tư vấn lập hồ sơ đánh giá, công nhận mô hình Trung tâm Thiết kế sáng tạo cấp xã năm 2025 tại nhiều điểm như: làng nghề cỏ tế Lưu Thượng (xã Phượng Dực), làng nghề chẻ tăm hương Cầu Bầu (xã Ứng Thiên), làng nghề chế biến chè búp khô Đồng Dài (xã Suối Hai), làng nghề cây cảnh, hoa giấy Phù Đổng (xã Phù Đổng), làng nghề mộc dân dụng Ngô Sài (xã Quốc Oai) và điểm du lịch làng cổ Đường Lâm (phường Sơn Tây).

Theo kế hoạch, thành phố sẽ tiếp tục phát triển thêm từ 8–10 điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP, đồng thời công nhận từ 5–8 mô hình trung tâm thiết kế sáng tạo gắn với du lịch trên địa bàn.

Với sự định hướng của Sở Công Thương Hà Nội và vai trò tổ chức thực hiện của Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội, mô hình trung tâm thiết kế sáng tạo đang từng bước phát huy hiệu quả. Không chỉ hỗ trợ sản phẩm OCOP nâng cao năng lực cạnh tranh, mô hình này còn góp phần hình thành hệ sinh thái sáng tạo tại các làng nghề, tạo động lực đổi mới từ bên trong và hướng tới phát triển bền vững trong dài hạn.