Quy mô OCOP lớn đặt ra yêu cầu mới về chất lượng và mẫu mã

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, đến nay, Thủ đô là địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng sản phẩm OCOP, với 3.463 sản phẩm được chứng nhận từ 3 sao trở lên, chiếm khoảng 20% tổng số sản phẩm OCOP toàn quốc. Trong đó có 9 sản phẩm đạt 5 sao, 19 sản phẩm tiềm năng 5 sao, 1.576 sản phẩm 4 sao và 1.859 sản phẩm 3 sao.

Quy mô phát triển nhanh phản ánh tiềm năng lớn của khu vực làng nghề và kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, số lượng tăng nhanh cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao chất lượng, hoàn thiện mẫu mã và tăng khả năng cạnh tranh, nhất là khi sản phẩm OCOP ngày càng tham gia sâu vào thị trường mở.

Hà Nội dẫn đầu cả nước với 3.463 sản phẩm được chứng nhận OCOP từ 3 sao trở lên.

Cạnh tranh gay gắt buộc sản phẩm truyền thống phải đổi mới

Sự phát triển của thương mại toàn cầu cùng các kênh phân phối hiện đại đang khiến thị trường hàng hóa trở nên chật chội hơn. Theo Sở Công Thương Hà Nội, sản phẩm làng nghề và OCOP hiện không chỉ cạnh tranh với nhau mà còn phải đối mặt trực tiếp với hàng công nghiệp sản xuất hàng loạt, có lợi thế về giá thành và mẫu mã đa dạng.

Trong bối cảnh đó, nếu chỉ khai thác yếu tố truyền thống mà thiếu đổi mới, sản phẩm làng nghề khó có thể duy trì lợi thế cạnh tranh lâu dài. Thực tế thị trường năm 2025 cho thấy, người tiêu dùng không còn đơn thuần mua sản phẩm vì công năng, mà ngày càng chú trọng đến trải nghiệm, câu chuyện và giá trị tinh thần mà sản phẩm mang lại.

Thiết kế sáng tạo định hình cách tiếp cận thị trường

Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng đặt ra yêu cầu các cơ sở sản xuất phải điều chỉnh tư duy phát triển, chuyển từ cách làm “sản xuất những gì mình có” sang “đáp ứng những gì thị trường cần”. Trong quá trình đó, thiết kế sáng tạo đóng vai trò như một công cụ định hình lại cách tiếp cận thị trường của sản phẩm truyền thống.

Thông qua cải tiến mẫu mã, bao bì và nhận diện thương hiệu, sản phẩm làng nghề có thể mở rộng phạm vi ứng dụng, tiếp cận nhiều phân khúc khách hàng hơn, từ quà tặng du lịch đến tiêu dùng trung và cao cấp. Đồng thời, thiết kế bài bản giúp sản phẩm thích ứng tốt hơn với các kênh phân phối hiện đại như thương mại điện tử và hệ thống bán lẻ quốc tế.

Thiết kế – thước đo năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế

Ở nhiều thị trường lớn, thiết kế không chỉ là yếu tố thẩm mỹ mà còn phản ánh mức độ trách nhiệm xã hội và môi trường của sản phẩm. Những sản phẩm có thiết kế tinh giản, hài hòa giữa truyền thống và hiện đại thường dễ dàng tiếp cận các phân khúc khách hàng có yêu cầu cao tại châu Âu và Bắc Mỹ.

Đây được xem là cơ hội để sản phẩm OCOP Việt Nam từng bước khẳng định vị thế, nếu được đầu tư đúng hướng về thiết kế và câu chuyện giá trị. Việc nâng cao năng lực thiết kế không chỉ giúp sản phẩm “đẹp hơn”, mà còn phù hợp hơn với không gian sống và thói quen tiêu dùng hiện đại.

Trung tâm sáng tạo OCOP – cầu nối giữa sản xuất và thị trường

Để đưa thiết kế sáng tạo vào thực tiễn, mô hình Trung tâm thiết kế, sáng tạo, giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm OCOP gắn với du lịch đã được triển khai. Đây là không gian tích hợp giữa trưng bày, trải nghiệm và tiêu thụ sản phẩm, góp phần rút ngắn khoảng cách giữa người sản xuất và thị trường.

Theo Sở Công Thương Hà Nội, trong các tour du lịch hiện đại, Trung tâm này đóng vai trò như một điểm khởi đầu, giúp du khách tiếp cận tổng quan về lịch sử, quy trình sản xuất và giá trị văn hóa của làng nghề. Từ đây, du khách tiếp tục hành trình đến các làng nghề để quan sát nghệ nhân làm việc, trước khi quay lại Trung tâm để hoàn thiện trải nghiệm và mua sắm.

Biến sản phẩm OCOP thành “ký ức du lịch”

Việc kết hợp trải nghiệm trực tiếp giúp sản phẩm OCOP vượt ra khỏi vai trò của một món hàng lưu niệm thông thường, trở thành “ký ức du lịch” gắn với cảm xúc và trải nghiệm cá nhân. Khi mang sản phẩm về, du khách mang theo cả những câu chuyện và dấu ấn của chuyến đi, từ đó gia tăng giá trị sử dụng và giá trị tinh thần.

Mô hình này không chỉ hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm trong ngắn hạn mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái sáng tạo tại làng nghề. Qua đó, nghệ nhân và cơ sở sản xuất có điều kiện tiếp cận phản hồi trực tiếp từ thị trường, chủ động điều chỉnh thiết kế và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Hướng đi bền vững cho kinh tế nông thôn

Nhìn tổng thể, việc phát triển các Trung tâm sáng tạo OCOP gắn với du lịch được xem là bước đi chiến lược trong phát triển kinh tế nông thôn bền vững. Mô hình này không chỉ mở rộng kênh tiêu thụ mà còn tạo thêm sinh kế cho nghệ nhân, giảm sự phụ thuộc vào các kênh bán lẻ truyền thống và khuyến khích đổi mới từ bên trong cộng đồng làng nghề.

Khi sản phẩm OCOP được đặt đúng vị trí trong chuỗi giá trị du lịch và được đầu tư bài bản về thiết kế, giá trị văn hóa sẽ được lan tỏa mạnh mẽ. Đây chính là nền tảng để sản phẩm làng nghề Việt Nam không chỉ đứng vững ở thị trường trong nước mà còn từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế, góp phần đưa thương hiệu Việt vươn xa trong kỷ nguyên tiêu dùng bền vững.